Szukasz psychologa w Gliwicach? Nasz gabinet psychologiczny zapewni Ci pomoc!

Badania porównawcze nad mitologią, religią i okultyzmem

Jung poświęcił wiele uwagi badaniom nad mitologią, religią, alchemią i astrologią, skąd czerpał potwierdzenie swej koncepcji archetypów, którą trudno byłoby potwierdzić jedynie na podstawie źródeł współczesnych. Poszukiwania te zaprowadziły Junga w rejony znane tylko nielicznym psychologom, zdobył on szeroką wiedzę w tak tajemniczych dziedzinach, jak religią hindu, taoizm, joga, konfucjonizm, obrzędy chrześcijańskie, astrologia, badania metapsychiczne, mentalność ludzi pierwotnych i alchemia.

W Psychologie und Alchemie (1944) Jung w sposób niezwykle obrazowy stara się udokumentować istnienie archetypów gatunkowych. Jung sądzi, iż bogata symbolika alchemii wyraża wiele, a może nawet wszystkie archetypy ludzkie. W pracy tej analizuje on długą serię snów pewnej osoby (która nie była jego pacjentem), porównując je z symbolami alchemicznymi, i dochodzi do wniosku, że mają one te same podstawowe cechy. Jest to majstersztyk analizy symbolicznej, który należy przeczytać w całości, by móc go docenić. Poniżej przedstawimy jedynie kilka przykładów, aby dać czytelnikowi pewne pojęcie o metodzie Junga.

Materiał kliniczny stanowi ponad tysiąc snów i wizji młodego mężczyzny. W pierwszej połowie książki Jung zajmuje się interpretacją wybranych snów i wizji. Druga część to pełen erudycji opis z dziedziny alchemii i analiza jej związku z symboliką religijną.

W jednym ze snów ludzie spacerują wokół czworokątnego skweru poruszając się w lewą stronę. Śniący nie znajduje się w środku, lecz stoi z boku. Mówią oni, że małpa musi być przemieniona (s. 119). Czworokąt jest tu symbolem pracy alchemika, która polega na rozłożeniu chaotycznej materii pierwotnej na cztery elementy, co umożliwi ich przetworzenie w doskonalszą i wyższą jedność. Doskonała jedność symbolizowana jest przez koło lub mandalę, która w tym śnie pokazana jest jako spacer wokół skweru. Małpa oznacza w alchemii tajemniczą substancję przetwarzającą, która zamienia substancje nieszlachetne na złoto. Tak więc sen ten wskazuje, iż ego pacjenta musi usunąć się z centrum jego świadomości, tak by stłumione prymitywne dążenia mogły zostać przetransformowane. Pacjent może osiągnąć wewnętrzną harmonię jedynie poprzez zintegrowanie wszystkich elementów swej osobowości, podobnie jak alchemik może osiągnąć swój cel (cel, którego nigdy nie osiągnął) tylko przez właściwe zmieszanie podstawowych elementów.

Badania porównawcze nad mitologią, religią i okultyzmem – ciąg dalszy

W innym śnie przed śniącym stoi na stole filiżanka napełniona galaretowatą substancją (s. 168). Filiżanka odpowiada tu używanemu w alchemii aparatowi do destylacji, a jej zawartość – amorficznej substancji, którą alchemicy spodziewali się przekształcić w lapis, czyli kamień filozoficzny. Symbole alchemiczne z tego snu wskazują, że śniący spodziewa się lub usiłuje dokonać pozytywnej przemiany samego siebie.

Sen o wodzie symbolizuje ożywczą moc alchemicznej aquavitae, sen o znalezieniu niebieskiego kwiatu symbolizuje miejsce narodzin fdius philosophorum (występującej w alchemii postaci hermafrodyty), a sen, w którym śniący rzuca na ziemię złote monety, wyraża jego lekceważenie wobec ideałów alchemicznych. Kiedy pacjent rysuje koło – Jung dostrzega tu związek z kołem alchemicznym, oznaczającym proces cyrkulacji zachodzący w retorcie alchemicznej, który miał doprowadzić do przemiany substancji. W podobny sposób interpretuje Jung diament występujący w jednym ze snów pacjenta jako poszukiwany przez alchemików lapis, a jajko -jako chaotyczną materię pierwotną, od której alchemik zaczynał swe doświadczenia.

Jung wykazuje, iż we wszystkich snach z tej serii występują silne paralele między symbolami, za których pomocą pacjent wyraża swe problemy i cele, a symbolami stworzonymi przez średniowiecznych alchemików w celu przedstawienia swych zabiegów. Zastanawiające jest, iż w snach tych zobrazowane są, mniej lub bardziej dokładnie, istotne aspekty alchemii. Jung jest w stanie wykazać nawet identyczność przedmiotów ukazujących się w snach z przedmiotami na ilustracjach znajdujących się w starych tekstach alchemicznych. Wyciąga stąd wniosek, iż dynamika osobowości średniowiecznego alchemika, odzwierciedlająca się w jego badaniach, jest dokładnie taka sama jak dynamika osobowości pacjenta. Ta ścisła odpowiedniość wyobrażeń stanowi dowód istnienia uniwersalnych archetypów. Ponadto Jung, prowadząc badania antropologiczne w Afryce i w innych częściach świata, stwierdził, iż te same archetypy pojawiają się w mitach ludów pierwotnych. Archetypy przejawiają się także w religii i w sztuce, zarówno współczesnej, jak i prymitywnej. „Formy, jakie przybierać może doświadczenie każdej jednostki, mogą być nieskończenie różnorodne, jednakże tak samo jak symbole alchemiczne wszystkie te formy są odmianami pewnych głównych wzorców, a zjawiska te występują powszechnie” (Jung, 1944, s. 463).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.