Szukasz psychologa w Gliwicach? Nasz gabinet psychologiczny zapewni Ci pomoc!

CHARAKTERYSTYCZNE BADANIA I METODY BADAWCZE CATTELLA

W podrozdziale tym omówimy w dużym skrócie pewne znamienne aspekty poglądów Cattella odnoszących się do badań nad osobowością. Ponadto przedstawimy badanie będące przykładem elastyczności, z jaką Cattell posługuje się swym ulubionym narzędziem – analizą czynnikową – w badaniu cech dynamicznych pojedynczej osoby. Z badaniami Cattella czytelnik mógł się już w pewnym stopniu zaznajomić dzięki częstemu odwoływaniu się do jego empirycznych prac przy okazji omawiania pojęć teoretycznych.

Wspomnieliśmy już o poglądzie Cattella, że w przyszłości badania zakrojone na szeroką skalę doprowadzą w tej dziedzinie do poczynienia najbardziej istotnych postępów. Związane z tym jest jego przekonanie, że większość psychologów niemądrze zamyka oczy na konieczność starannego opisywania osobowości, preferując efektowne uogólnienia i badania zjawisk rozwojowych. Większość jego prac, zwłaszcza dotyczących identyfikowania cech źródłowych i powierzchniowych, można uważać po prostu za próbę wypełnienia tego zadania i stworzenia mocnej podstawy, na której można by oprzeć przyszłe badania i generalizacje.

Jednym z najbardziej nowatorskich elementów w pracach Cattella jest stały nacisk na różne typy badań korelacyjnych, jakimi może posłużyć się badacz. Po pierwsze, jak wskazuje Cattell, stosuje się w badaniach technikę R, która reprezentuje zwykły sposób podejścia przyjmowany przez psychologów. Porównuje się tu dużą liczbę osób pod względem wyników uzyskanych przez nie w dwu lub więcej testach. Podstawowe pytanie brzmi: czy osoby uzyskujące wysokie wyniki w jednym teście uzyskują też zwykle wysokie wyniki w drugim?, a otrzymany współczynnik korelacji jest miarą współzmienności (kowariancji) wyników tych testów. Po drugie, istnieje technika P, w której porównuje się wyniki różnych pomiarów, uzyskane przez tę samą osobę w różnych okolicznościach lub w różnym czasie. Pytamy się tu: jak spójne jest zachowanie danej osoby?, a otrzymaną statystyką jest wskaźnik informujący, jak ścisła jest współzmienność różnych aspektów zachowania tej samej osoby. Po trzecie, istnieje technika Q, w której koreluje się dużą liczbę różnych pomiarów dotyczących dwóch osób. W tym wypadku otrzymuje się współczynnik, który stanowi miarę współzmienności czy podobieństwa między tymi osobami: jeśli takie korelacje uzyska się dla pewnej liczby osób, to badacz może sporządzić pewną typologię, czyli zgrupować osoby podobne do siebie pod względem zastosowanych miar. (Nawiasem mówiąc, technika Q nie pozostaje w żadnym szczególnym związku z danymi Q, tej samej litery użyto jedynie przypadkowo). Czwarta technika, w rzeczywistości odmiana pierwszej, zwana jest różnicową techniką R {differential R-techniąue): jest ona podobna do zwykłej techniki R z tym wyjątkiem, że pomiary powtarza się dwukrotnie i różnice między nimi koreluje się i poddaje analizie czynnikowej. Jak już wspomnieliśmy, metoda ta jest szczególnie przydatna do badania stanów psychicznych.

Oprócz powyższych technik Cattell opisał i przeanalizował pewną liczbę innych możliwych teoretycznie projektów (zainteresowany czytelnik powinien zapoznać się z omówieniem „skrzynki danych” – data box – w pracy Cattella, 1966b). Jednakże cztery wspomniane tu techniki są najczęściej stosowane w praktyce.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.