Szukasz psychologa w Gliwicach? Nasz gabinet psychologiczny zapewni Ci pomoc!

Czynniki społeczne – Lehman

Czynny naukowiec może wyjaśniać spadek wydajności swej pracy tendencją do obdarzania zasłużonych badaczy stanowiskami kierowniczymi, gdzie ich działalność twórcza znajduje pośredni wyraz w kierowaniu pracami podlegających mu pracowników naukowych. Ogólne obserwacje potwierdzają to w pewnym stopniu, niemniej jednak jest również prawdą, że wiele osiągnięć naukowych, publikowanych przez tego samego autora, jest faktycznie wynikiem pracy innych ludzi, a starsi pracownicy naukowi zapewniają swym nazwiskiem kredyt zaufania dla prac ludzi młodszych. Można przypuszczać, że wskaźniki obliczone przez Lehmana przynajmniej wobec młodych ludzi są przesunięte o dwa do trzech lat w stosunku do okresu życia, w którym praca została wykonana. Przyczyną tego jest zwłoka w publikowaniu i prezentacja nowych idei. Starsi naukowcy, którzy są już znani ze swych wcześniejszych osiągnięć, szybciej mogą publikować swe prace, uzyskiwać patenty i warunki do prowadzenia dalszych badań.

Nie oznacza to jednak, iż wartość naukowca spada po okresie największej wydajności. Pomijając różnice indywidualne, znaczny jest wkład osobisty ludzi starszych w ciągu ich aktywnego życia jako nauczycieli, organizatorów, krytyków, historyków, a także jako twórczych naukowców. Wpływu wieku na twórczość nie można jednak wyjaśniać wypalaniem się geniuszu. Zasada, iż „wybrańcy bogów umierają młodo” sprawdza się tylko w stosunku do niewielu myślicieli, ponieważ większość z nich cieszy się dobrym zdrowiem. Średnia wieku, w którym nastąpiła śmierć, obliczona dla 244 chemików wynosiła 70 lat. Przyjmując, że twórczość intelektualna zależy od wielu różnych czynników, możemy zakładać, że większość ludzi genialnych żyje co najmniej tak długo, jak zwykli ludzie (6 – 8).

Wynalazki i odkrycia są czasem dokonywane prawie jednocześnie przez parę osób niezależnie, przy tym różnica w czasie jest zbyt mała, aby mogła być przypadkowa. Składa się na to fakt nagromadzenia wiedzy, wypracowania teorii i metod przez poprzednie genera- cje. Współczesną pracę naukową można traktować jako naturalne przedłużenie lub ewolucję wzrastającego zasobu wiedzy, przebiegającą niezależnie od poszczególnych twórców. Można niemal powiedzieć, że geniusz, to człowiek, który miał szczęście, iż zajął się właściwym problemem we właściwym czasie, gdy odkrycie stało się właśnie możliwe (a raczej prawdopodobne). Jest on jak gdyby narzędziem, za pomocą którego wyrażona zostaje nowa myśl społeczna, naukowa, artystyczna lub techniczna. Przeciwnicy tego punktu widzenia nie traktują historii nauki jako stałej ewolucji poglądów, ale jako zbiór przypadkowych, twórczych odkryć, które gromadzone są stopniowo i podlegają systematyzacji. Gdyby postęp nauki był jedynie ujawnianiem i gromadzeniem wiedzy o poszczególnych faktach, wówczas dorobek naukowy poszczególnych naukowców wzrastałby regularnie w miarę upływu ich życia (a przynajmniej utrzymywałby się na stałym poziomie). Jednak bieg zdarzeń jest inny. Osiągnięcia intelektualne są funkcją zarówno psychiki jednostki, jak i przemian kulturowych.

Na wyniki badań nad procesem starzenia się, prowadzonych metodą przekrojową, a w pewnym stopniu i metodą podłużną, może wpływać selekcja powodująca, że grupy ludzi starszych różnią się od grup młodszych (patrz „Aneks”). Na przykład, porównując liczby wypadków fabrycznych w grupach starszych i młodszych robotników stwierdzono, że liczby te są czasem niższe w grupach starszych, m. in. ze względu na to, że następuje pewna selekcja, w wyniku której odsuwani są od prac bardziej niebezpiecznych ludzie skłonni do wywoływania wypadków. Giną oni, stają się ka- lekami, przechodzą do innego rodzaju pracy, w której prawdopodobieństwo wypadku jest mniejsze. Analogicznie, gdy porównujemy młodszych i starszych członków drużyn piłki nożnej, porównujemy faktycznie ludzi nowych w tym sporcie, którzy dopiero zdobywają „markę”, z graczami starszymi, którzy już wykazali się grą lepszą od przeciętnej (nie odpadli przy selekcji). Dlatego metoda Lehmana może prowadzić do niedoceniania rzeczywistego wpływu wieku na twórczość intelektualną, ponieważ porównania nie obejmują dokładnie tych samych ludzi w każdym poziomie wieku. Czasem także ci sami ludzie są brani pod uwagę kilkakrotnie w różnych grupach wieku.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.