Szukasz psychologa w Gliwicach? Nasz gabinet psychologiczny zapewni Ci pomoc!

Medytacja z uwagą czynną: droga do przemiany osobowości

W odróżnieniu od metody koncentracji medytujący, stosując metodę uwagi czynnej, nie stara się regulować przepływu świadomości. W medytacji tego typu należy nastawić się na osiągnięcie pełnej świadomości wszelkich treści pojawiających się w umyśle. Medytujący nie stara się tu skupić na jednej myśli czy uczuciu, lecz przyjmuje postawę „neutralnego świadka” tego, co zachodzi w jego świadomości. W swej wstępnej fazie metoda ta wymaga niezakłóconej uwagi czynnej i polega na tym, iż medytujący konstatuje każde doznanie i każde zjawisko psychiczne, tak jak gdyby zachodziły one po raz pierwszy. Stara się ograniczyć uwagę do prostego odnotowania każdego kolejno następującego momentu świadomości. Jeżeli w świadomości pojawi się bieg skojarzeń, kategoryzacja czy reakcja emocjonalna, to medytujący traktuje je także jako przedmiot samej uwagi. Nie odrzuca ich ani też nie idzie ich śladami, lecz „wypuszcza” je ze świadomości zaraz po ich odnotowaniu. Medytujący nadaje każdemu przedmiotowi w świadomości jednakową wartość: nie wyizolowuje żadnej figury poznawczej ani niczego nie usuwa do tła.

Takie przełamanie własnych nawyków percepcji i myślenia jest niezwykle trudne, szczególnie na początku. Medytujący stale daje się wciągać w te czy inne toki myślenia, co prowadzi do tego, że zanika niezakłócona uwaga czynna. Uwaga czynna utrzymuje się najlepiej wtedy, gdy koncentracja medytującego jest dostatecznie silna, aby utrzymać umysł w stanie ciągłego odbioru swej percepcji i myślenia, lecz nie tak silna, by proces ten ustawał. Gdy uwaga czynna wzrasta, zwykłe złudzenie ciągłości psychicznej i racjonalności zanika, osoba staje się świadoma, z jakich przypadkowych i oderwanych elementów umysł stale buduje rzeczywistość. Jeżeli uwaga czynna jest tak silna, iż utrzymywana jest bez przerwy, rozpoczyna się druga faza tego procesu, zwana wglądem (\ipassana). Wstąpienie na drogę wglądu charakteryzuje się coraz bardziej klarowną i dokładną percepcją tego, co zachodzi w umyśle. Medytujący zdaje sobie jasno sprawę, że jego umysł podlega stałym zmianom, i świadomy jest niezliczonej kombinacji elementów umysłowych, które przezeń przepływają. Świadomość, iż umysł podlega ciągłym zmianom i ma charakter bezosobowy, powoduje w efekcie pragnienie ucieczki od świata doznań. Efektem kulminacyjnym wglądu jest całkowite ustanie procesów psychicznych w stanę nibbany, znanym nam pod nazwą „nirwany”. Osoba w stanę nirwany nie ma w ogóle żadnych doznań, nie odczuwa nawet szczęścia czy spokoju. Jest to stan jeszcze bardziej pusty niż jhana.

Według poglądów Abhidhammy nirwana przynosi radykalną i trwałą przemianę stanowisk psychicznych jednostki. Jest to droga ku zdrowej osobowości. Nirwana nie jest końcem wskazywanej przez Abhidhammę drogi, aczkolwiek stanowi jej kluczowy etap. Znaczenie nirwany dla osobowości związane jest z jej późniejszymi skutkami. Uważa się, że osobowość jednostki po osiągnięciu nirwany zmienia się nieodwołalnie, inaczej niż po osiągnięciu jhany, która wywołuje jedynie doraźne zmiany w osobowości medytującego. Pierwsze doznanie nirwany zapoczątkowuje postępujące zmiany, które ostatecznie prowadzą do momentu, w którym elementy niezdrowe zaprzestają pojawiać się w umyśle. Usuwane są nie tylko same elementy niezdrowe, lecz również wykorzenione zostają wszelkie anusayas, latentne tendencje, które mogłyby potencjalnie prowadzić do powstania w umyśle czynników niezdrowych. Przekształcenie świadomości następuje stopniowo. Gdy wgląd osoby medytującej zostanie umocniony i osiągnie ona nirwanę na pogłębionym poziomie, poszczególne zespoły elementów niezdrowych zostają całkowicie zahamowane, a w końcowym etapie żaden element niezdrowy nie pojawi się w jej psychice. Medytujący, który osiąga ten punkt, określany jest jako arahat, co dosłownie znaczy „ten, który jest godny chwały”.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.