Szukasz psychologa w Gliwicach? Nasz gabinet psychologiczny zapewni Ci pomoc!

System Abhidhammy – ciąg dalszy

Elementy psychiczne są podstawą tego, co znamy na Zachodzie pod nazwą „karma” czy – w języku palijskim – kamma. Według Abhidhammy kamma jest specjalnym terminem określającym zasadę, że każdy czyn jest motywowany przez leżący u jego podstaw stan psychiczny. Według Abhidhammy, tak jak w wielu psychologiach Wschodu, dane zachowanie jest w swej istocie neutralne. Moralny charakter zachowania się może być określony bez uwzględnienia kryjących się za nim motywów, którymi kieruje się osoba w chwili dokonywania danego czynu. Czyny osoby, u której występuje negatywne połączenie elementów psychicznych – na przykład gdy ktoś działa kierując się złośliwością lub chciwością – są złem, chociaż sam akt może nie wydawać się obserwatorowi ani zły, ani dobry. Dhammapada, zbiór przypowieści wygłoszonych przez Gautamę Buddę, rozpoczyna się stwierdzeniem z doktryny Abhidhammy dotyczącym Karmy:

Wszystko to, czym jesteśmy, jest skutkiem tego, cośmy myśleli, opiera się na naszych myślach, jest utworzone z naszych myśli. Jeżeli człowiek mówi lub działa ze złą myślą, ściga go ból, tak jak koło posuwa się za kopytem wołu ciągnącego wóz […]. Jeżeli człowiek mówi lub działa z czystymi myślami, podąża za nim szczęście, jak cień, który go nigdy nie opuszcza (Babbitt, 1965, s. 3).

Abhidhamma wyróżnia elementy psychiczne o charakterze nieskalanym, zdrowym (kusula) oraz elementy skalane, niezdrowe (akusula). Większość postrzeżeniowych, myślowych czy uczuciowych elementów psychicznych należy do kategorii elementów zdrowych lub niezdrowych. Osąd o „zdrowym” czy „niezdrowym” ich charakterze był ustalony empirycznie, na podstawie zbiorowego doświadczenia dużej liczby osób zajmujących się medytacją we wczesnym okresie buddyzmu. Stosowanym kryterium było to, czy poszczególny element ułatwiał czy przeszkadzał uspokojeniu umysłu w czasie medytacji. Elementy, które zakłócały medytację, były oznaczone jako „niezdrowe”, te zaś, które pomagały w niej -jako „zdrowe”.

Oprócz elementów zdrowych i niezdrowych istnieje siedem neutralnych własności obecnych w każdym stanie psychicznym: apercepcja (phassa) – czysta świadomość przedmiotu: percepcja {sanna) – pierwotne uświadomienie sobie przynależności obiektu do tego czy innego zmysłu: wola {cetana) – warunkowa reakcja, która towarzyszy początkowej percepcji przedmiotu: czucie (vedana) – doznania wywołane przez przedmiot: koncentracja (ekaggata) – zogniskowanie świadomości: spontaniczna uwaga (imanasikara)-mimowolne skierowanie uwagi związane z siłą przyciągania przedmiotu: energia psychiczna (jmtindriya) – użycza żywotności i łączy sześć pozostałych elementów. Elementy te stanowią podstawowy zrąb świadomości, w którym osadzone są zdrowe lub niezdrowe elementy. Szczegółowa kombinacja elementów, które osadzone są w tym zrębie świadomości, zmienia się w każdym momencie przepływu świadomości. Przejdźmy teraz do opisu zdrowych i niezdrowych elementów psychicznych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.