Szukasz psychologa w Gliwicach? Nasz gabinet psychologiczny zapewni Ci pomoc!

TEORIA KONWERGENCJI I TEORIA UZALEŻNIENIA

Odmianą teorii modernizacji jest teoria konwergencji. Głosi ona, że modernizujące się społeczeństwa coraz bardziej się do siebie upodabniają na skutek tego procesu (Rostow, 1960: 1962). Mają one podobny stopień zaawansowania technologicznego i podobną strukturę siły roboczej i instytucji politycz- nych. Społeczeństwa te stopniowo „zbliżają się” do ogólnego modelu nowoczesnego społeczeństwa. __

Kraje Trzeciego Świata, w tym ujęciu, bezkrytycznie naśladują społeczeństwa bardziej rozwinięte. Pogląd ten nie docenia faktu współpowiązania nowoczesnego świata, który wymusza na tych krajach określony kierunek polityki. Społeczeństwa rozwinięte mają zarówno kapitał, jak i technologie potrzebne krajom Trzeciego Świata, ale dostęp do nich uzależniają od akceptacji przez te kraje zmian gospodarczych i politycznych, i to nawet wówczas, gdy zmiany te są niezgodne z ich kulturą czy warunkami społecznymi.

Wielu badaczy, kwestionujących założenia teorii modernizacji i konwergencji, twierdzi, że kraje rozwijające się funkcjonują w świecie zdominowanym przez kraje rozwinięte (Frank, 1969). Śtworzyli oni teorię uzależnienia (de- pendencji), która głosi, że kraje Trzeciego Świata nie zmodernizowały się, ponieważ były uzależnione od krajów rozwiniętych, dla których obecny stan tych społeczeństw jest bardziej korzystny ze względów gospodarczych i politycznych. Krajom uprzemysłowionym odpowiada sytuacja, w której kraje Trzeciego Świata nadal są dostawcami surowców i rynkami zbytu dla gotowych produktów. Nie chcą one mieć kolejnych konkurentów w świecie, w którym już i tak jest ogromna konkurencja.

W gospodarce krajów Trzeciego Świata zazwyczaj dominuje jeden typ uprawy (trzciny cukrowej lub kawy) albo surowca (cyna lub kauczuk). Kraje te najczęściej nie mają kapitału i technologii niezbędnych do unowocześnienia najważniejszych dziedzin gospodarki. Zasoby te muszą więc pochodzić z zewnątrz – z bardziej nowoczesnych społeczeństw łub międzynarodowych agencji kontrolowanych przez kraje Zachodu (np. Międzynarodowego Funduszu Walutowego czy Banku Światowego), od których stają się w ten sposób uzależnione.

Teoria uzależnienia głosi, że kraje Trzeciego Świata nie mogą po prostu naśladować wcześniejszego modelu modernizacji, ponieważ ich potrzeby ekonomiczne i technologiczne uzależniają je od gospodarki światowej. Teoria ta nie określa jednak odpowiednio modelu, który mógłby poprawić sytuację krajów Trzeciego Świata. Pierwotnie, jako mechanizm podniesienia poziomu nauczania i opieki zdrowotnej, teoria ta proponowała wprowadzenie rządów socjalistycznych. Obecnie jednak wiadomo, że gospodarka socjalistyczna może zapewnić lepszą edukację i służbę zdrowia, ale jest mniej produktywna niż gospodarka kapitalistyczna (patrz rozdz. 17). Niedawne wydarzenia w Związku Radzieckim i krajach socjalistycznych Europy Wschodniej pogłębiły wątpliwości co do skuteczności zmian proponowanych przez teorię uzależnienia.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.