Szukasz psychologa w Gliwicach? Nasz gabinet psychologiczny zapewni Ci pomoc!

Wpływ wieku na osiągnięcia twórcze

Kluczową sprawą dla rozpatrywania problemu jest ustalenie czynników zaangażowanych w różnych typach działalności twórczej, i wykazanie, jak te czynniki działają i jak się zmieniają w różnych okresach życia człowieka. Na przykład, jedną z możliwych przyczyn szybkiego spadku wraz z wiekiem liczby utworów wybitnych jest fakt, iż określenie „wybitne” oznacza często „oryginalne”. Oryginalny wkład do rozwoju nauki czy sztuki wiąże się na ogół z dokonaniem przełomu w ustalonym systemie poglądów, metod lub uznanych faktów. Przełom dokonany przez jednego człowieka toruje dalsze drogi nie tylko dla niego samego, ale i dla innych twórców. Rozwijanie skutków przełomowego odkrycia i wprowadzanie w życie nowych idei wymaga, według istniejących opinii, mniej zdolności twórczych niż tworzenie oryginalnego dzieła. Dokonanie nieoczekiwanego odkrycia naukowego zależy w znacznym stopniu od wyobraźni i szczęścia, natomiast normalny proces badań naukowych jest bardziej żmudny, z góry określony, systematyczny i typowy. Nowator uzyskuje swą pozycję w historii nauki i sztuki dzięki swej wrażliwości dostrzegania problemów i ich wzajemnych związków oraz zdolności dokonania przełomu w dotychczas istniejących formach myślenia i ekspresji. Zdolność ta może być miarą jego inteligencji niespecyficznej, podczas gdy jego wyuczona wiedza może stanowić przeszkodę. Systematyczne dociekania prowadzone przez jego następców są rezultatem zastosowania (a nie odkrywania na nowo) już rozwiniętych przez nowatora specjalnych technik badawczych lub technik wyrazu artystycznego. Im bardziej dana metoda lub idea staje się znana, tym bardziej do jej stosowania potrzebne są mniejsze walory intelektualne. Odkrycia dokonane dzisiaj, jutro stają się pytaniami egzaminacyjnymi. Ludzie starsi, którzy stworzyli nowe idee i uzyskali dzięki nim sławę, mogą być skłonni, a nawet zachęcani do wprowadzania ich w życie, rezygnując z dążenia do dalszych oryginalnych odkryć. Dane wskazują na to, że liczba oryginalnych prac starszych naukowców, artystów i pisarzy zmniejsza się w stosunku do całokształtu ich twórczości.

Wpływ wieku na osiągnięcia twórcze najwybitniejsze i na średnim poziomie niełatwo może być wyjaśniony działaniem czynników, które wymieniał Lehman. Twierdzi on, iż słabnące zainteresowania i ograniczone siły człowieka starszego powodują zmniejszenie się jego twórczości. Według Lehmana, czynniki te mają większe znaczenie niż spadek zdolności intelektualnych, jednak zebrane przez niego dane wskazują wyraźnie, iż ilość prac starszych naukowców, filozofów, kompozytorów, pisarzy i artystów obniża się wraz z wiekiem stosunkowo wolniej niż ich jakość. Gdyby głównym czynnikiem było osłabienie zainteresowań i spadek sił zmniejszałby się całokształt twórczości człowieka, nie byłoby różnic między osiągnięciami wybitnymi a średnimi (chyba, że starszy człowiek nie czyni wysiłku, aby podnieść poziom swej pracy). Obniżanie się wraz z wiekiem jakości osiągnięć intelektualnych może wypływać z kilku przyczyn:

a. Młody twórca, ogłaszając pewne idee lub metody, poświęca wiele swego czasu na opracowanie szczegółów. Młody człowiek rozpoczynający pracę twórczą w zakresie sztuki czy nauki zmuszony jest samodzielnie dokonywać nowych odkryć, jeżeli nie zamierza iść drogą utorowaną już przez innych ludzi. Jest to czynnik selektywny, który kieruje wysiłki młodych ludzi na nowe dziedziny, skoro skłonni jesteśmy oceniać „jakość” osiągnięć w kategoriach ich oryginalności.

b. Jest wiele dowodów na to, iż niespecyficzne zdolności intelektualne obniżają się wraz z wiekiem (por. rozdz. IX, X, XI). Jednym z najpoważniejszych skutków starzenia się jest spadek tempa wykonywania czynności umysłowych. Jeżeli zatem człowiek starszy zdolny jest do wykonania prac wysokiej jakości, to wykona ich mniej w określonym czasie.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.