WYJAŚNIENIA SOCJOLOGICZNE: TEORIE MIKROPOZIOMOWE CZ. II

Bardziej ogólnym punktem widzenia teorii kontroli jest to, że zachowania przestępcze wynikają z braku wewnętrznej kontroli jednostki, a także odpowiedniej i skutecznej kontroli społecznej. Główną ideą tego ujęcia jest przekonanie o potrzebie wyjaśniania tego, czym jest konformizm, a nie dewiacja. Konformizm traktuje się jako rezultat wewnętrznych i zewnętrznych mechanizmów kontrolnych. Czym są te mechanizmy kontroli społecznej?

Opierając się na teorii Durkheima, zwolennicy teorii kontroli twierdzą, że integracja społeczna i silne więzy społeczne każą ludziom akceptować normy i wartości ich społeczności i stosować się do tych norm. Hirschi (1969) dodał do tej teorii cztery definicje charakteryzujące silne więzy społeczne.

Przywiązanie dotyczy szczególnie silnych związków z konkretnymi jednostkami w danej społeczności. Związki z „istotnymi innymi” każą ludziom brać pod uwagę uczucia i opinie tych, z którymi są związani, co sprawia, że zachowują się bardziej odpowiedzialnie”.

Zaangażowanie, czyli to, co ludzie zainwestowali w społeczeństwo, łagodzi ich zachowania. W latach sześćdziesiątych buntowniczym okrzykiem tych, którzy domagali się zmiany społecznej, było „nie ufaj nikomu po trzydziestce”. Za sloganem tym kryło się przekonanie, że ludzie, którzy skończyli trzydzieści lat, mają rodziny i pracę na cały etat, co daje im pewien kapitał w istniejącym systemie i sprawia, że nie chcą go zmieniać. W przeciwieństwie do młodzieży są bardziej skłonni do dostosowania się do istniejących norm i wartości społecznych.

Zaabsorbowanie niedewiacyjnymi działaniami i ludźmi pozostawia mniej czasu, jak twierdzi Hirschi, na zachowania przestępcze. Wspólny system przekonań łączy członków społeczności i umacnia ich opór wobec działań dewiacyjnych.

Choć teoria kontroli jest użytecznym uzupełnieniem teorii zróżnicowanych powiązań dzięki podkreśleniu znaczenia kontroli wewnętrznej i integracji społecznej danej wspólnoty, pozostaje również niekompletna. Ujęcie to nie wyjaśnią, na przykład, zjawiska przestępstw „białych kołnierzyków”, czyli działalności kryminalnej (jak np. malwersacje) ludzi o wysokim statusie, powszechnie „szanowanych” i, wydaje się, dobrze zintegrowanych ze swoją społecznością. Ujęcie to nie pomaga również wyjaśnić zachowania tych, którzy są dobrze zintegrowani z subkulturami dewiacyjnymi. Silne więzi i normy społeczne takich subkultur nie są traktowane przychylnie przez społeczeństwo.

Chodzi zatem nie tylko o integrację społeczną, ale i o naturę systemu przekonań danej społeczności. Silne więzi społeczne w subkulturach dewiacyjnych mogą znacznie się przyczyniać do zachowań dewiacyjnych. Teoria kontroli nie odpowiada również na pytanie, dlaczego ludzie wybierają taką, a nie inną formę dewiacji. Wreszcie, brak zintegrowania jednostek ze społecznością może być zarówno przyczyną, jak i skutkiem ich zachowań dewiacyjnych. Teoria kontroli odgrywa zatem rolę w wyjaśnianiu dewiacji, ale nie wyczerpuje tego zagadnienia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *