ZALĄŻKI CHARAKTERU

Piaget wskazuje jeszcze na inne ciekawe zjawisko, a mianowicie na tzw. realizm moralny dzieci. Dziecko w wieku przedszkolnym nie wnika przy ocenie czyjegoś zachowania się w warunki i okoliczności zdarzenia oraz w motywy, jakimi ktoś kierował się w danej sytuacji. Bierze pod uwagę jedynie to, czy dane postępowanie jest zgodne lub niezgodne z regułą, albo też z nakazem czy zakazem narzuconym przez dorosłych. Uwzględnia również realne skutki czynu lub realne prawdopodobieństwo zdarzenia. Z badań Piageta wynika zatem, że dzieci uważają za większe kłamstwo, jeśli ktoś opowie mamie, iż widział psa dużego jak krowa, niż jeśli powie jej, że dostał dobry stopień w szkole, a faktycznie żadnego stopnia nie otrzymał. Im bardziej treść kłamstwa odbiega od rzeczywistości, tym „brzydsze” jest ono w opinii dziecka. Na tej samej zasadzie większym przewinieniem jest nieumyślne stłuczenie stosu filiżanek niż stłuczenie tylko jednej z nich.

Jeśli chodzi o reguły gry (w kule, w chowanego), dzieci w wieku przedszkolnym traktują je jako nienaruszalne prżepisy, wymyślone i ustalone przez dorosłych lub jakąś istotę wyższą. Dopiero dzieci powyżej 10 r.ż. wyrażały opinię, że reguły gry są umowne i ustalane przez jej uczestników. Badania E. Lernęra (por. Mussen, 1970) potwierdziły tezę Piageta o przechodzeniu wraz z wiekiem od absolutystycznego do’ relatywistycznego ujmowania reguł: inni badacze sądzą jednak, że to zjawisko ma ograniczony -zasięg kulturowy.

Wiele interesujących badań nad rozwojem zalążków charakteru u dzieci w wieku przedszkolnym przeprowadzono w ZSRR. Tak więc W. A. Gorba/:zewaB stwierdziła, że z wiekiem zmienia się stosunek dzieci do zasad i reguł postępowania w toku czynności wykonywanych w zespole. Dzieci we wczesnej fazie przedszkolnej nie wyodrębniają jeszcze tych zasad z całokształtu działania, natomiast dzieci najstarsze nie tylko podporządkowują się regułom zachowania, lecz potrafią także oce-_ niać czynności rówieśników z tego punktu widzenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *