Założenie psychologiczne Bandury – ciąg dalszy

Jak można by przewidywać na podstawie tego opisu głównych zasad teorii uczenia się społecznego, Bandura jest zwolennikiem poglądu, że techniki oparte na teorii uczenia się mogą być wysoce efektywne przy modyfikowaniu niepożądanego zachowania. Jedna z książek Bandury, Principles of behavior modification (1969), jest poświęcona prawie wyłącznie omówieniu takich technik, a wśród nich kilku nowych metod, które on i jego współpracownicy stworzyli w celu eliminowania nierealistycznych reakcji lękowych (Bandura, Grusec i Menlove, 1967a: Bandura, 1968: Bandura i Menlove, 1968).

Te nowe metody, które rozwinęły się z badań eksperymentalnych nad modelowaniem i uczeniem się przez obserwację, oparte są na założeniu, że reakcje emocjonalne nie tylko mogą być nabywane w wyniku doświadczeń bezpośrednich i następczych, lecz także w odpowiednich warunkach, mogą być wygaszane zarówno bezpośrednio, jak i zastępczo. Powinno być zatem możliwe zredukowanie reakcji emocjonalnych i obronnych u osób cierpiących na nierealistyczne lub przesadne lęki dzięki oglądaniu przez te osoby modela wchodzącego bez obaw w interakcję z budzącym lęk obiektem lub zdarzeniem: jeszcze większą ich redukcję powinno zapewnić ćwiczenie zachowań modela w nie zagrażającej sytuacji i pod jego kierunkiem. Liczne eksperymenty, zarówno z dziećmi, jak i dorosłymi, przeprowadzane przy zastosowaniu różnych technik modelowania przyniosły bardzo zachęcające wyniki.

Szczególnie interesujące jest badanie, które przeprowadzili Bandura, Blanchard i Ritter (1969), ponieważ do sytuacji modelowania włączono kilka elementów technik odwrażliwiania skonstruowanych przez Wolpego, a ponadto, w celu porównania, zastosowano także typową sytuację odwrażliwiania. Osoby badane, którymi byli dorośli lub dorastająca młodzież, cierpiący na poważny lęk przed wężami, przydzielono do jednej z trzech grup terapeutycznych. W grupie odwrażliwiania polecano badanym znajdującym się w stanie głębokiego odprężenia, by wyobrażali sobie kolejno sytuacje polegające na coraz bliższym kontakcie z wężami. W drugiej grupie zastosowano technikę symbolicznego modelowania: badani, również utrzymując stan odprężenia, oglądali film ukazujący modela w coraz bliższych interakcjach z wielkim wężem. Trzecia grupa obserwowała żywego modela wykonującego podobne czynności wobec rzeczywistego węża. Po każdej z tych interakcji badanym z tej ostatniej grupy polecano, by wykonywali te same czynności co model, początkowo w asyście modela, a później sami.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *